Search

माती परीक्षण

माती परीक्षण
[Total: 40    Average: 3.1/5]

खरीपाचा ह्ंगामाला सुरुवात झालीय. काही ठिकाणी पावसाने हजेरी लावलीय. लवकरच मान्सुनचे आगमन होईल. बळीराजाचे नियोजन सुरु झाले आहे. पण या सगळ्याआधी आपल्याला मातीची तपासणी करणे गरजेचे आहे. आता शेतकरी बांधव म्हणतील आम्ही नेहमीच्या पद्धतीने ठरलेलच पिक घेणार आहोत, मग आम्हाला मातीच परिक्षण करायची गरज काय? यासारख्या अनेक प्रश्नांची उत्तरे माती परीक्षण या लेखात आपल्याला मिळणार आहेत.

मातीच परिक्षण करणं गरजेचं का आहे?

शेती करताना अनेक प्रकारच्या खतांचा वापर करतो, तसचं पिकांवर वेगवेगळ्या किटकनाशकांची फवारणी करतो. या सगळ्यामुळे मातीची गुणवत्ता कमी होते, कस खालावतो. याचा परीणाम माती्च्या उत्पादन क्षमतेवर होत असतो. आपल्या शेतजमिनीतील मातीचं परिक्षण तपासणी करुन घेतल्यास आपल्याला मातीची गुणवत्ता कळू शकते. यासाठी मातीचा नमुना घेणे गरजेचे आहे.

तपासणीसाठी कोणती माती योग्य असेल?

आपल्या शेताचा आवार लक्षात घेता, ज्या जागी जमिनीवर सावली आली असेल किंवा शेताच्या काठावरची जमिन अशा जागेवरील माती तपासणीसाठी योग्य ठरणार नाही. तसेच शेतात जर शेवाळ असेल तर त्या भागातली माती तपासणीसठी घेऊ नये. ज्या जमिनीवर सततसावली नसेल, जिथे सतत ओलावा नसेल, अशा जागेवरील माती परिक्षणासाठी योग्य नमुना ठरु शकतो.

मातीचा नमुना घेताना काय काळजी घ्यावी?

1) मातीचा नमुना घेण्यासाठी विविध अवजारांचा वापर केला जाऊ शकतो. उदा: फावडे, कुदळ, घमेले, खुरपी इत्यादी स्वच्छ असावीत.
2) मातीचा नमुना पिके काढल्यानंतर परंतु नांगरणीपूर्वी घ्यावा.
3) पिकास रासायनिक खते दिले असल्यास तीन महिन्यांच्या आत संबंधित जमिनीतून माती नमुना घेऊ नये.
4) निरनिराळ्या प्रकारच्या जमिनीचे किंवा शेतातील मातीचे नमुने एकत्र मिसळू नयेत.
5) माती नमुना गोळा करताना किंवा प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवताना रासायनिक खतांच्या रिकाम्या पिशव्यांचा वापर करू नये.
6) शेतामधील खते साठविण्याची जागा, कचरा टाकण्याची जागा, जनावरे बसण्याची जागा, झाडाखालील जागा, विहिरीजवळ, पाण्याचे पाट व शेताचे बांध इत्यादी जागांमधून किंवा जवळून मातीचे नमुने घेऊ नयेत.

मातीचा नमुना कसा घ्यावा?

1) नमुना काढण्यासाठी शेतात गेल्यानंतर प्रथम शेतीची पाहणी करावी व जमिनीच्या प्रकारानुसार शेताचे विभाग पाडावेत. हे विभाग पाडताना जमिनीची रंग, खोली, पोत, उंच-सखलपणा, पाणथळ किंवा टोपण जागा इ., बाबींचा विचार करावा. अशा प्रकारे विभागातून एक स्वतंत्र प्रातिनिधिक नमुना घ्यावा.
2) एका हेक्‍टरमधून 15 ते 20 ठिकाणची माती घ्यावी, मातीचा नमुना घेण्यासाठी प्रत्येक विभागात नागमोडी रेषा काढून प्रत्येक वळणावर खड्डा घ्यावा. निवडलेल्या प्रत्येक ठिकाणाच्या जागेवरील काडीकचरा, दगड इत्यादी बाजूला करावेत. प्रत्येक ठिकाणी इंग्रजी (व्ही) आकाराची हंगामी पिकासाठी 25 सें.मी., तर फळपिकासाठी 60 सें.मी. खोलीचा खड्डा घेऊन त्यातील माती बाहेर काढून खड्डा मोकळा करावा.
3) खड्ड्याच्या सर्व बाजूने सारख्या जाडीची माती वरपासून खालपर्यंत तासून, ती स्वच्छ घमेल्यात गोळा करून गोणपाटावर ठेवावी.
4) अशा तऱ्हेने प्रत्येक खुणेजवळ खड्डे घेऊन एका शेतातून गोळा केलेली माती चांगली एकत्र मिसळावी, तिचे सारखे चार भाग करावेत. समोरासमोरचे दोन भाग वगळून उरलेले दोन भाग पुन्हा एकत्र मिसळून, त्याचे चार भाग करावेत आणि पुन्हा समोरासमोरचे दोन भाग वगळावेत.
5) अशा तऱ्हेने शेवटी दोन ओंजळी किंवा अर्धा किलोग्रॅम माती शिल्लक उरेपर्यंत असे करावे. मातीच्या नमुन्यासोबत शेतकऱ्याचे नाव, गाव, जिल्हा, सर्व्हे नंबर/ गट नंबर व पुढील हंगामात घ्यावयाचे पीक याबाबत सविस्तर माहिती लिहून मातीपरीक्षण प्रयोगशाळेत पाठवावी.

तुमच्या गावाजवळील माती परीक्षण केंद्रांची माहिती मिळवण्यासाठी खालील फॉर्म भरा

जिल्हा:

Related posts

Shares