Search

बहुपयोगी बांबूची शेती – भाग २

बहुपयोगी बांबूची शेती – भाग २
बांबूचा उपयोग शेती, घरबांधणी, खाद्य पदार्थ म्हणून तसेच शोभेच्या वस्तू बनवण्यासाठी केला जातो. मागील भागात आपण बांबूच्या प्रजाती व लागवडीस योग्य जमीन व हवामानाची माहिती घेतली. या भागात आपण बांबूची लागवड आणि विविध उपयोग याबद्दल जाणून घेऊ! लागवड: बांबूची लागवड साधारणपणे ३ x ३ मीटर ते ७ x ७ मीटर अंतरापर्यंत करण्यात येते. त्याचप्रमाणे त्याचा कालावधी ३५ ते ४० वर्षांपर्यंत... Read More

बहुपयोगी बांबूची शेती

बहुपयोगी बांबूची शेती
बांबू ही वनस्पती गवत कुळातील असून, तिचे आयुष्य शंभर वर्षे आहे. बांबू ही वनस्पती तिच्या जीवनक्रमात शंभर वर्षानंतर एकदाच फुले-फळे देते व नंतर बांबू पूर्णपणे वाळून जातो. बांबूचा उपयोग शेतीसाठी तसेच शोभेच्या वास्तू बनवण्यासाटी केला जातो, अशा या बहुउपयोगी बांबू वनस्पती लागवड बद्दल जाणून घेऊ! प्रजाती: अखंड पृथ्वीतलावर बांबूच्या सुमारे १४०० प्रजाती आहेत. यातील १४० प्रजाती भारतात आहेत, पैकी ६०... Read More

फळे व भाजीपाला प्रक्रियेचे महत्व

फळे व भाजीपाला प्रक्रियेचे महत्व
कृषिप्रधान देश असलेल्या भारतात भाजीपाला आणि फळे मोठया प्रमाणात उत्पादित होतात. विविध शासकीय योजनांमुळे मोठ्या प्रमाणात फळझाडांची लागवड वाढली आहे. यामुळे फळे व भाजीपाल्याचे उत्पादन देखील वाढले आहे. मात्र असे असले तरी फळे आणि भाजीपाल्याच्या काढणीनंतरच्या प्रक्रिया तंत्रज्ञान क्षेत्रात भारत खूपच पिछाडीवर आहे. त्यामुळेच काढणीनंतर जवळपास ३० ते ४० टक्के उत्पादनाचे नुकसान होते. या लेखात आपण ‘फळे व भाजीपाला प्रक्रियेचे... Read More

पीक संरक्षण साधने – २

पीक संरक्षण साधने – २
कोणत्याही पिकाचे संरक्षण करताना विविध प्रकारच्या यंत्रांचा वापर करावा लागतो. मागील भागात आपण विविध प्रकारच्या स्प्रे पंप्स बद्दल माहिती घेतली. पीक संरक्षण करण्याची साधने – २ या लेखात आपण धुरळणी यंत्र तसेच इतर महत्वपूर्ण यंत्रांबाबत विस्तृत माहिती घेऊया. धुरळणी यंत्र: या यंत्राद्वारे पावडर स्वरूपातील रासायनिक घटक पिकांवर धुराळले जातात. पावडर स्वरूपातील कोरडी कीटकनाशके अतिशय सूक्ष्म भागात हवेच्या झोताने झाडावर धुरळली... Read More

पीक संरक्षण करण्याची साधने

पीक संरक्षण करण्याची साधने
रासायनिक कीडनाशकांची परिणामकारकता वाढविण्यासाठी ते अगदी सारख्या प्रमाणात कमीतकमी वेळेत व काइतकामी मनुष्यबळ वापरून व ज्याठिकाणी कीड आहे त्याठिकाणी मारण्यासाठी, कार्यक्षम अशा पीक संरक्षण करण्याची साधने महत्वाची भूमिका बजावतात.पीक संरक्षण साधनांचे वर्गीकरण खालील तीन प्रकारात करता येईल. १) फवारणी यंत्रे (स्प्रेअर) २) धुरळणी यंत्र (डस्टर्स) ३) इतर विविध पीक संरक्षण साधने फवारणी यंत्रे(स्प्रेअर्स): या साधनांचा उपयोग पाण्यात मिसळणारी भुकटी व... Read More

भाजीपाला पिके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये

भाजीपाला पिके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये
भाजीपाला पिकांच्या लागवडीदरम्यान पिकांना योग्य स्वरूपात अन्नद्रव्य मिळणे गरजेचे असते पिकांच्या विविध अवस्थेमध्ये अन्नद्रव्ये महत्वाची भूमिका बजावत असतात. पहिल्या भागात आपण मूळ अन्नद्रव्ये तर दुसऱ्या भागात मुख्य अन्नद्रव्ये यांबाबत माहिती घेतली. भाजीपाला पिके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये या लेखाच्या तिसऱ्या आणि अंतिम भागात आपण सूक्ष्म अन्नद्रव्ये आणि त्यांची भाजीपाला पिकांमधील भूमिका काय असते, हे जाणून घेऊया. लोह वनस्पतीच्या पानांत हरितद्रव्य तयार... Read More

भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये- भाग 2

भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये- भाग 2
आपण “भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये” या लेखाच्या पहिल्या भागात विविध पिकांमध्ये खाण्यायोग्य भागांच्या वाढीसाठी लागणारी पोषक अन्नद्रव्ये वेगवेगळी असतात. या अन्नद्रव्यांच्या योग्य वापरामुळे पिकाची रोगप्रतिकारशक्ती वाढते, उत्पादनाचा आकार आणि दर्जा वाढतो. मागील भागात आपण मूळ अन्नद्रव्ये आणि मुख्य अन्नद्रव्ये यांबाबत माहिती जाणून घेतली. या भागात आपण रोपांसाठी आवश्यक अशा दुय्यम अन्नद्रव्यांबाबत माहिती घेऊया. कॅल्शियम,गंधक आणि मॅग्नेशियम हि तीन दुय्यम अन्नद्रव्ये... Read More

उन्हाळी गवार लागवड

उन्हाळी  गवार लागवड
गवार ही शेंगवर्गीय भाजी असून कोवळ्या शेंगाची भाजीसाठी उपयोग केला आजतो तर सुकलेल्या बियांचा उसळ म्हणून उपयोग केला जातो. ग्रामीण भागात हे अतिशय लोकप्रिय पिक आहे. महाराष्ट्रामध्ये अंदाजे ८९१० हेक्टर क्षेत्रावर या पिकाची लागवड होते. गुजरात, राजस्थान, उत्तरप्रदेश हे जनावरासाठी हिरवा चारा हिरवळीचे खत म्हणून वापरले जाते. गवारीच्या पिकापासून निघणारे डिंक याला मोठी मागणी असल्यामुळे परकीय चलन मिळूवून देणारे पिक... Read More

भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये- भाग १

भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये- भाग १
भाजीपाला पिकांचे उत्पादन वाढविण्यासाठी त्यांना आवश्यकतेनुसार पोषक अन्नद्रव्ये पुरविणे अत्यंत आवश्यक आहे. अन्नद्रव्ये आवश्यकतेपेक्षा जास्त प्रमाणात वापरल्यास पीक उत्पादनांवर त्यांचा अनिष्ट परिणाम होतो. म्हणून सर्व पोषक अन्नद्रव्ये सर्व पिकांना समतोल प्रमाणात देणे आवश्यक आहे. यामुळे पिकानुसार लागणारी पोषक अन्नद्रव्ये त्यांचे कार्य आणि त्यांच्या कमतरतेची दुष्परिणाम या सर्वांची माहिती असणे आवश्यक आहे. “भाजीपाला पिके आणि अन्नद्रव्ये” या लेखाच्या पहिल्या भागात आपण... Read More

अंजीर लागवड आणि व्यवस्थापन – भाग २

अंजीर लागवड आणि व्यवस्थापन – भाग २
अंजीर ह्या फळाचा उल्लेख पुरातन ग्रंथामध्येही आढळतो उन्हाळा व पावसाळा अशा दोन्ही ऋतुमध्ये अंजीराचा सीझन असतो. अंजिरामध्ये अनेक औषधी गुणधर्म आहेत. याच्या सेवनाने शरीराला लोह, व्हिटॅमिन्स ए. बी. सी बऱ्याच प्रमाणात मिळते. तसेच शर्करा भरपूर प्रमाणात मिळते. अंजीर खायला थंड व पचायला जड असतात. यासारख्या गुणधर्मामुळे अंजीर या फळाला जागतिक पातळीवरही चांगली मागणी आहे. यामुळेच शेतकरी बांधवांना अंजीर लागवड आणि... Read More