Search

दोन्ही हंगामात घ्या कारली आणि दोडक्याचे पिक भाग – १

दोन्ही हंगामात घ्या कारली आणि दोडक्याचे पिक भाग – १
रब्बीच्या मोसमात विविध प्रकारच्या भाज्यांची लागवड केली जाते. यामध्ये, अनेक वेलवर्गीय भाज्यांचा समावेश आहे. या वेलवर्गीय भाज्यांची लागवड करताना विशेष काळजी घ्यावी लागते. अशा या वेलवर्गीय भाज्यांमध्ये साधर्म्य असलेल्या भाज्या म्हणजे कारली आणि दोडका. या दोन्ही भाज्यांच्या वाढीच्या सवयीमध्ये साधर्म्य आढळते. यामुळेच, त्यांच्या मशागतीची सुत्रे जवळ जवळ सारखीच आहेत. या दोन्ही भाज्यांची लागवड फायद्याची ठरू शकते कारण कारल्याला परदेशात तसंच... Read More

क्रॉप कव्हर – फळ पिकांसाठी सुरक्षा कवच

क्रॉप कव्हर –  फळ पिकांसाठी सुरक्षा कवच
भारत कृषी प्रधान देश म्हणून ओळखला जात असला तरी धान्य आणि फळे तसेच कृषी पूरक उत्पादनांना योग्य काळजी न घेतल्यामुळे चांगला हमीभाव मिळत नाही. फळांच्या बाबतीत म्हणायचे झाले तर एकाच शेतात पिकविल्या गेलेल्या फळांच्या आकारमानात तफावत पाहायला मिळते. बऱ्याचवेळा एखाद्या रोगामुळे किंवा हवामानातील बदलामुळे फळांवर डाग आढळून येतात. क्रॉप कव्हर सुधारित तंत्रज्ञान उपयोगात आणले तर शेतकरी बांधवांना फायदा होऊ शकतो.... Read More

रासायनिक तण नाशकांचा वापर

रासायनिक तण नाशकांचा वापर
जमिनीच्या मशागतीबरोबरच पीक संरक्षण करणे हे अंतर्मसंगतीतीतील महत्वाचे अंग असू त्यामध्ये मुख्यतः किडी व रोगांचा बंदोबसत करणे एवढेच समजले जाते. परंतु पीक उत्पादनात कमालीचं घेत निर्माण करणारा आणखी एक महत्वाचा जैविक घटक म्हणजे तणांचा प्रादुर्भाव होय. रोग व किडींमुळे होणाऱ्या बुकसानीपेक्षा ताणांमुळे पीक वाढ, वैकास आणि उत्पादनावर होणार परिणाम कितीतरी पटीने अधिक आहे. रासायनिक तण नाशकांचा वापर करून तण नियंत्रण... Read More

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग 2

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग  2
एकात्मिक कीड व्यवस्थापन पद्धतीचा अवलंब करून विविध रोग तसेच किडींवर नियंत्रण मिळविता येते. असे केल्याने नुकसानावर नियंत्रण मिळविणे शक्य होते. मागील भागात आपण प्राथमिक उपाययोजनांचा आढावा घेतला. या भागात आपण अधिक महत्वाच्या पैलूंचा आढावा घेऊया. उपयुक्त बुरशींचा वापर : निर्जंतुकीकरण केल्यानंतर उपयुक्त बुरशी – उदाहरणार्थ. ट्रायकोडर्मा, फ्लोसिलोमायसिस जमिनीत मिसळाव्यात (२०० ग्रॅम / चौ. मी.). त्यामुळे रोग निर्माण करणाऱ्या बुरशी तसेच... Read More

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग १

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग १
कीड नियंत्रणाच्या विविध पद्धती आहेत. या सर्व पद्धतीचा वापर करून किडींची संख्या आर्थिक नुकसानीच्या पातळीखाली आणण्यासाठी करावयाची उपाययोजना हि एक नवीन पद्धत आहे. यालाच एकात्मिक कीड व्यवस्थापन असे म्हणतात. हि पर्यावरणाचा समतोल साधणारी एकमेव पद्धत आहे. एकात्मिक कीड नियंत्रण पद्धतीचा अवलंब करून आपण कीड, रोग, तणे इत्यादींचा प्रभावीपणे नायनाट करू शकतो. एकात्मिक कीड व्यवस्थापनेमध्ये प्रामुख्याने पुढील बाबींचा समावेश असणे अत्यंत... Read More

स्ट्रॉबेरी लागवड

स्ट्रॉबेरी लागवड
स्ट्रॉबेरीची लागवड पूर्वी मर्यादित क्षेत्रावर आणि ठराविक ठिकाणीच होत असे, पण अलीकडे या पिकाची लागवड इतर ठिकाणीही होऊ लागली आहे. या फळातील पोषणमूल्ये आणि आपल्या देशात आणि देशाबाहेर या फळाला असलेली मागणी यामुळे भारतामध्ये नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या कालावधीत स्ट्रॉबेरीचे उत्पादन घेतले जाते. स्ट्रॉबेरीच्या फळामध्ये कर्बोहायड्रेटस जीवनसत्त्व ‘क’, ‘ब’ आणि कॅल्शियम, लोह, स्फुरद इत्यादी अन्नघटक भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे स्ट्रॉबेरीच्या... Read More

मल्चिंगने भुईमूग लागवड

मल्चिंगने भुईमूग लागवड
भुईमुग…महाराष्ट्रातील एक महत्वाचे गळीत धान्य पीक. भारतात महाराष्ट्र, गुजरात, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश या राज्यांमध्ये भुईमुगाची लागवड केली जाते. तसं पाहायला गेलं तर भारतात भुईमुगाची लागावड पारंपरिक पद्धतीनेच केली जाते. पण भारतात तसेच महाराष्ट्रात मल्चिंगने भुईमूग लागवड कशी करता येईल यावर संशोधन करण्यात आले आहे. या तंत्रज्ञानाबाबत माहिती घेऊया. भुईमुगाचे पिक तिन्ही हंगामात घेतले जाते. खरिफ हंगामात भुईमुगाची पेरणी जुनच्या २... Read More

गुळ निर्मिती

गुळ निर्मिती
गुळ आणि भारतीय खाद्यपदार्थ यांचे एक वेगळे नाते आहे. विविध पदार्थांमध्ये गोडवा आणण्याचे काम करणाऱ्या गुळामध्ये अनेक औषधी गुणधर्म आहेत. वैज्ञानिक मान्यतेनुसार गोड खाल्याने शरीरातील रक्तसंचार वाढतो. उर्जा मिळते. सर्दी, कफ या आजारांमध्ये गुळ लाभदायक आहे. गुळ तयार करण्याची एक पद्धत आहे एक तंत्रज्ञान आहे. सुधारित तंत्रज्ञानाने गुळ निर्मिती कशी करावी हे जाणून घेऊया. ऊसाचे पिक परिपक्व होण्यासाठी साधारण एक... Read More

हिरव्या चाऱ्यासाठीचे वरदान – हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञान

हिरव्या चाऱ्यासाठीचे वरदान – हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञान
बदलते हवामान आणि पाण्याची कमतरता यामुळे जनावरांना १२ महिने दर्जेदार चारा उपलब्ध करून देणे हि समस्या ठरू लागली आहे. पण आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब केल्यास या समस्येवर तोडगा निघू शकतो.  हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानामुळे हे शक्य आहे. पारंपारिक पद्धतीपेक्षा या तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने कमी वेळेत सकस चारा उपलब्ध होऊ शकतो. मुळात या तंत्रज्ञानाने चारा तयार केल्यास खर्च आणि वेळ दोन्ही गोष्टी नियंत्रणात राहतात. हायड्रोपोनिक्स... Read More

व्हर्टीकल फार्मिंग भविष्यासाठी आवश्यक

व्हर्टीकल फार्मिंग भविष्यासाठी आवश्यक
वाढत्या लोकसंख्येमुळे, शहरीकरणामुळे, ग्रामिण भागात जमिनीची मोठ्या प्रमाणात विभागणी झाल्यामुळे उत्पादकता कमी झाली आणि याचा अभाव शेतक-यांच्या उत्पादनावर होतोय. उपलब्ध जागेत तयार करायचा असल्यास व्हर्टीकल फार्मिंग हे वरदानच ठरेल. व्हर्टीकल फार्मिंग म्हणजेच उभ्या मांडण्यांमध्ये किंवा शेल्फमध्ये विविधप्रकारचे ट्रे व कुंड्या वापरुन त्यात सुपिक माती अथवा इतर माध्यमे वापरुन(कोकोपिट, व्हर्मीक्लाइत, राईसब्रान, हायड्रोप्रनिक्स वगैरे) वापरुन त्यात सुर्यप्रकाश किंवा कृत्रिम प्रकाश, वायु, पाणी,... Read More