Search

आधुनिक तंत्रज्ञान – मल्चिंग पेपरच्या मदतीने भात शेती

आधुनिक तंत्रज्ञान – मल्चिंग पेपरच्या मदतीने भात शेती
शेतामध्ये काम करताना शेतकरी विविध प्रयोग करत असतो, आणि त्याचे हे यशस्वी प्रयोगच कालांतराने “आधुनिक तंत्रज्ञान” म्हणून ओळखले जाते. पारंपरिक पद्धतीने शेती करताना लागणारा वेळ, मजुरांची अनुपलब्धता आणि दिवसागणिक वाढत जाणारा खर्च यामुळे शेतकरी हवालदिल झाला आहे. भातशेती करताना देखील शेतकऱ्यांना अशाच समस्यांचा सामना करावा लागत असतो. आधुनिक तंत्रज्ञान – मल्चिंग पेपरच्या मदतीने भात शेती हा आधुनिक प्रयोग या सगळ्यावर एक... Read More

सुपारी लागवड

सुपारी लागवड
प्राचीन काळापासून सुपारीचा वापर विविध धार्मिक कामांमध्ये केला जातो. तसेच भारतात खाण्यासाठी देखील सुपारीचा अधिक प्रमाणात वापर केला जातो. सुपारीला उष्ण व दमट हवा लागते. शिवाय समुद्रकिनार्यापासून फार लांब अंतरावर ती होत नाहीं. डोंगरी बागाइती जमीनींत सुपारी लागवड करतात व तिच्या पद्धती भिन्न भिन्न आहेत.   सुपारीमध्ये प्रामुख्याने दोन जाती आहेत पांढरी सुपारी आणि लाल सुपारी. १) पांढऱ्या सुपारीच्या जाती:— गोवी; मंगळुरी;... Read More

झुडूपवर्गीय काळी मिरी पद्धत

झुडूपवर्गीय काळी मिरी पद्धत
कोकणामध्ये प्रामुख्याने आंतरपीक म्हणून वेलवर्गीय काळीमिरीची लागवड केली जाते. मात्र, वेलीवरील मिरी घडाची काढणी करताना अडचणी येतात. हे टाळण्यासाठी आवाशी (ता. खेड, जि. रत्नागिरी) येथील कृषी संशोधन केंद्रामध्ये झुडूपवर्गीय काळी मिरी पद्धत विकसित करण्यात आली आहे.   कोकणातील “काळे सोने” म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या काळी मिरीच्या अनेक जाती असल्या तरी, त्यापैकी पेन्न्युर ही अधिक लोकप्रिय व सर्वांत जास्त उत्पादन देणारी जात... Read More

गवती चहा लागवड

गवती चहा लागवड
गवती चहाची लागवड पाण्याची उपलब्धता असल्यास केव्हाही करता येते. याच्या तेलात 55 ते 85 टक्के सिट्रॉल मिळते. सिट्रॉलचा उपयोग सुगंधित साबण, सौंदर्यप्रसाधनांची निर्मिती, सुगंधी तेलनिर्मितीमध्ये होतो. हे बहुवार्षिक गवत असून, ते दोन मीटरपर्यंत उंच वाढते. त्याला भरपूर फुटवे येतात. पाने केसाळ असून 80 ते 125 सें.मी. लांब असतात. पानांना लिंबासारखा वास येतो. फुलांचा दांडा 25 ते 35 सें.मी. लांब असतो.... Read More

स्लरी व्यवस्थापन

स्लरी व्यवस्थापन
कोणत्याही पिकाला स्लरी पद्धत खूप फायदेशीर ठरू शकते. परंतु त्याचा वापर हवा त्या प्रमाणात शेतकऱ्यांकडून केला जात नाही कारण तयार स्लरी मिळत नाही ती बनवावी लागते. स्लरी व्यवस्थापन या लेखात आपण स्लरी ची निर्मिती कशी करावी याबरोबरच स्लरी चे प्रकार आणि त्यांचा वापर याबाबत सविस्तर माहिती घेणार आहोत. स्लरी वापराचे फायदे :  स्लरी शेतात वापरल्याने जमिनीमधील सूक्ष्म जिवाणू अॅक्टीव्ह होतात कारण... Read More

अननस काढणी पश्चात तंत्रज्ञान

अननस काढणी पश्चात तंत्रज्ञान
अननस या फळाची लागवड करताना आपण व्यवस्थापन कसे करावे याबाबत माहिती आपण ‘अननस लागवड‘ या लेखात जाणून घेतले. ‘अननस काढणी पश्चात तंत्रज्ञान‘ या लेखात आपण काढणी पूर्व आणि काढणी पश्चात महत्वाच्या पैलूंवर प्रकाशझोत टाकूया. सिंचन : अननस हे पीक पावसाच्या पाण्यावर चांगले होऊ शकते. मात्र ज्या भागात पाऊस कमी असेल अशा ठिकाणी अतिरिक्त पाणी व्यवस्थापन करताना सिंचन करणे फायदेशीर ठरू... Read More

अननस लागवड

अननस लागवड
अननस या फळाची लागवड दमट उष्ण कटिबंधाच्या प्रदेशात केली जाऊ शकते.  जर वातावरण आणि तापमान पोषक असेल तर किनारपट्टी बरोबरच किनारपट्टीपासून दुर असलेल्या भागातही या पिकाची यशस्वी लागवड केली जाऊ शकते. या पिकासाठी साधारण पाने ४० अंश तापमान व १०० ते १५० सें. मी पावसाची आवश्यकता असते. योग्य प्रकारे पाण्याचे नियोजन केले असता मध्यम पाऊस असलेल्या भागातही अननस लागवड करता... Read More

तणनाशकांचे प्रकार

तणनाशकांचे प्रकार
तणनाशकाची निवडक (Selective)व अनिवडक या प्रकारात करता येते. तणनाशकाचे  प्रकार आहेत. तणनाशकाची फवारणी केल्यास पिकाला नुकसान होत नाही मात्र तण नियंत्रण होते. सोयाबीन, ऊस, कांदा, मका इत्यादी पिकांमध्ये निवडक तणनाशके वापरता येतात. तणनाशके त्यांच्या विशिष्ट कार्य करण्याच्या पद्धतीनुसार विविध गटांमध्ये विभागली गेली आहेत. प्रकाश संश्लेषण क्रियेला बाधित करणारी तणनाशके (Photo synthesis inhibitors) : वनस्पतींमध्ये अन्नद्रव्ये तयार होत असताना प्रकाश संश्लेषणामध्ये बऱ्याच... Read More

तण नियंत्रण

तण नियंत्रण
शेतीत कीटक व रोगांव्यतिरिक्त तणे हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. विविध पिकांच्या सुरवातीच्या वाढीचा कालावधी पीक तण स्पर्धेच्या दृष्टीने संवेदनक्षम असतो. या कालावधीत तणनियंत्रण न केल्यास उत्पादनात लक्षणीय घट होते. एकात्मीक पद्धतीतून तणनियंत्रण प्रभावीपणे करता येते. कमी होत चाललेले मजूर बळ, त्यांचे वाढते दर, अनियमित पाऊसकाळ, आंतरमशागतीस मिळणारा कमी वेळ किंवा विविध कारणांमुळे वेळेवर तणनियंत्रण करणे अलीकडील काळांत शेतकऱ्यांना अशक्‍य... Read More

रेशीम अळीचे संगोपन

रेशीम अळीचे संगोपन
भारत हा कृषीप्रधान देश आहे. मात्र असे असले तरी निसर्गसह अनेक गोष्टींवर शेती अवलंबून असल्याने काहीसा अनिश्चित असा हा व्यवसाय आहे. म्हणूनच शेतकरी बांधवांनी शेतीवर आधारित पूरक उद्योग करणे ही काळाची गरज आहे. त्यासाठी रेशमी शेती हा एक चांगला मार्ग आहे. यापैकी महत्वाच्या अशा ‘रेशीम अळीचे संगोपन‘ याबाबत माहिती जाणून घेऊया… रेशीम उद्योग हा शेतीला एक चांगला जोडधंदा असून या... Read More