Search

पीक संरक्षक साधने

पीक संरक्षक साधने
पिकानुसार आणि कारणानुसार पिकांच्या संरक्षणासाठी लागणारी साधने बदलत असतात. पीक वाढीच्या विविध टप्प्यात वेगवेगळ्या पीक संरक्षक साधनांची गरज पडत असते. अशाच काही साधनांची माहिती पीक संरक्षक साधने या लेखात घेऊया. जमिनीत कीडनाशक सोडण्याचे साधन (सॉईल इंजेक्टर): या साधनांच्या उपयोग सूत्रकृमीसारख्या जमिनीत असलेल्या किडींचा बंदोबस्त करण्यासाठी असलेल्या किडींचा बंदोबस्त करण्यासाठी असलेली कीडनाशके जमिनीत सोडण्यासाठी करतात. या साधनात पंप, द्रावण किंवा वायू... Read More

रासायनिक तण नाशकांचा वापर

रासायनिक तण नाशकांचा वापर
जमिनीच्या मशागतीबरोबरच पीक संरक्षण करणे हे अंतर्मसंगतीतीतील महत्वाचे अंग असू त्यामध्ये मुख्यतः किडी व रोगांचा बंदोबसत करणे एवढेच समजले जाते. परंतु पीक उत्पादनात कमालीचं घेत निर्माण करणारा आणखी एक महत्वाचा जैविक घटक म्हणजे तणांचा प्रादुर्भाव होय. रोग व किडींमुळे होणाऱ्या बुकसानीपेक्षा ताणांमुळे पीक वाढ, वैकास आणि उत्पादनावर होणार परिणाम कितीतरी पटीने अधिक आहे. रासायनिक तण नाशकांचा वापर करून तण नियंत्रण... Read More

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग 2

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग  2
एकात्मिक कीड व्यवस्थापन पद्धतीचा अवलंब करून विविध रोग तसेच किडींवर नियंत्रण मिळविता येते. असे केल्याने नुकसानावर नियंत्रण मिळविणे शक्य होते. मागील भागात आपण प्राथमिक उपाययोजनांचा आढावा घेतला. या भागात आपण अधिक महत्वाच्या पैलूंचा आढावा घेऊया. उपयुक्त बुरशींचा वापर : निर्जंतुकीकरण केल्यानंतर उपयुक्त बुरशी – उदाहरणार्थ. ट्रायकोडर्मा, फ्लोसिलोमायसिस जमिनीत मिसळाव्यात (२०० ग्रॅम / चौ. मी.). त्यामुळे रोग निर्माण करणाऱ्या बुरशी तसेच... Read More

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग १

एकात्मिक कीड व्यवस्थापन – भाग १
कीड नियंत्रणाच्या विविध पद्धती आहेत. या सर्व पद्धतीचा वापर करून किडींची संख्या आर्थिक नुकसानीच्या पातळीखाली आणण्यासाठी करावयाची उपाययोजना हि एक नवीन पद्धत आहे. यालाच एकात्मिक कीड व्यवस्थापन असे म्हणतात. हि पर्यावरणाचा समतोल साधणारी एकमेव पद्धत आहे. एकात्मिक कीड नियंत्रण पद्धतीचा अवलंब करून आपण कीड, रोग, तणे इत्यादींचा प्रभावीपणे नायनाट करू शकतो. एकात्मिक कीड व्यवस्थापनेमध्ये प्रामुख्याने पुढील बाबींचा समावेश असणे अत्यंत... Read More

सप्टेंबर महिन्यातील फळबागांची काळजी

सप्टेंबर  महिन्यातील  फळबागांची काळजी
सप्टेंबर चा महिन्यात पावसाचा जोर कमी झालेला असतो. लागवड केलेली फळझाडे जोम धरू लागलेली असतात. पावसाच्या कमतरतेमुळे फळझाडांवर ताण पडणार नाही याची विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. सप्टेंबर महिन्यात फळबागांची काळजी नेमकी कशी घ्यावी याचा आढावा घेऊया. फळबागांची काळजी घेताना काय कराल? पावसाचा अंदाज घेऊन आणि पाण्याचे योग्य नियोजन करून नवीन फळझाडांची लागवड चालू ठेवावी. जर पाऊस अधिक प्रमाणात झाला... Read More

सप्टेंबर महिन्यातील शेती कामे

सप्टेंबर महिन्यातील शेती कामे
सप्टेंबर महिन्यापर्यंत खरिपातील बहुतांश पिकांची लागवड झालेली असते. पावसाचा प्रभाव पिकांवर दिसू लागलेला असतो. अशात जर पाऊस कमी अधिक प्रमाणात झाला तर त्याचा ताण पिकांवर होत असतो. हे लक्षात घेता विविध पिकांसाठी सप्टेंबर महिन्यातील शेती कामे कशी करावीत हे जाणून घेणे आवश्यक आहे. नगदी पिके सोयाबीन – मावा, तुडतुडे, फुलकिडे, पाने खाणा-या अळ्या यांच्या नियंत्रणासाठी सायपरमेथरीन + क्विनोल्फोस २ मि.ली.... Read More

स्ट्रॉबेरी लागवड

स्ट्रॉबेरी लागवड
स्ट्रॉबेरीची लागवड पूर्वी मर्यादित क्षेत्रावर आणि ठराविक ठिकाणीच होत असे, पण अलीकडे या पिकाची लागवड इतर ठिकाणीही होऊ लागली आहे. या फळातील पोषणमूल्ये आणि आपल्या देशात आणि देशाबाहेर या फळाला असलेली मागणी यामुळे भारतामध्ये नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी या कालावधीत स्ट्रॉबेरीचे उत्पादन घेतले जाते. स्ट्रॉबेरीच्या फळामध्ये कर्बोहायड्रेटस जीवनसत्त्व ‘क’, ‘ब’ आणि कॅल्शियम, लोह, स्फुरद इत्यादी अन्नघटक भरपूर प्रमाणात असतात. त्यामुळे स्ट्रॉबेरीच्या... Read More

मल्चिंगने भुईमूग लागवड

मल्चिंगने भुईमूग लागवड
भुईमुग…महाराष्ट्रातील एक महत्वाचे गळीत धान्य पीक. भारतात महाराष्ट्र, गुजरात, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश या राज्यांमध्ये भुईमुगाची लागवड केली जाते. तसं पाहायला गेलं तर भारतात भुईमुगाची लागावड पारंपरिक पद्धतीनेच केली जाते. पण भारतात तसेच महाराष्ट्रात मल्चिंगने भुईमूग लागवड कशी करता येईल यावर संशोधन करण्यात आले आहे. या तंत्रज्ञानाबाबत माहिती घेऊया. भुईमुगाचे पिक तिन्ही हंगामात घेतले जाते. खरिफ हंगामात भुईमुगाची पेरणी जुनच्या २... Read More

गुळ निर्मिती

गुळ निर्मिती
गुळ आणि भारतीय खाद्यपदार्थ यांचे एक वेगळे नाते आहे. विविध पदार्थांमध्ये गोडवा आणण्याचे काम करणाऱ्या गुळामध्ये अनेक औषधी गुणधर्म आहेत. वैज्ञानिक मान्यतेनुसार गोड खाल्याने शरीरातील रक्तसंचार वाढतो. उर्जा मिळते. सर्दी, कफ या आजारांमध्ये गुळ लाभदायक आहे. गुळ तयार करण्याची एक पद्धत आहे एक तंत्रज्ञान आहे. सुधारित तंत्रज्ञानाने गुळ निर्मिती कशी करावी हे जाणून घेऊया. ऊसाचे पिक परिपक्व होण्यासाठी साधारण एक... Read More

हिरव्या चाऱ्यासाठीचे वरदान – हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञान

हिरव्या चाऱ्यासाठीचे वरदान – हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञान
बदलते हवामान आणि पाण्याची कमतरता यामुळे जनावरांना १२ महिने दर्जेदार चारा उपलब्ध करून देणे हि समस्या ठरू लागली आहे. पण आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब केल्यास या समस्येवर तोडगा निघू शकतो.  हायड्रोपोनिक्स तंत्रज्ञानामुळे हे शक्य आहे. पारंपारिक पद्धतीपेक्षा या तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने कमी वेळेत सकस चारा उपलब्ध होऊ शकतो. मुळात या तंत्रज्ञानाने चारा तयार केल्यास खर्च आणि वेळ दोन्ही गोष्टी नियंत्रणात राहतात. हायड्रोपोनिक्स... Read More