Search

कोंबड्यांचे पावसाळ्यातील व्यवस्थापन

कोंबड्यांचे पावसाळ्यातील व्यवस्थापन
शेतीबरोबरचा जोडधंदा म्हणून ‘कुक्कुटपालन’ या व्यवसायाकडे पहिले जाते. वातावरणीय बदलाचा कोंबड्यांवर परिणाम होत असतो. काही वेळा त्यांना विविध आजार देखील होतात. उन्हाळा, पावसाळा, हिवाळा अशा तिन्ही ऋतूंमध्ये कोंबड्यांची विशेष काळजी घ्यावी लागते. पावसाळ्याचा मौसम हा दमट हवामानाचा ओळखला जातो. यामुळे कोंबड्यांच्या घराची विशेष काळजी घ्यावी लागते. स्वच्छता अधिकधिक प्रमाणात ठेवावी लागते. कारण दमट हवामानात रोग प्रादुर्भावाची शक्यता अधिक असते. यामुळेच... Read More

सेंद्रिय शेतीचे फायदे

सेंद्रिय शेतीचे फायदे
सेंद्रिय शेतीचे आहेत याचा अवलंब केल्याने रासायनिक खते किटकनाशके व तणनाशके इत्‍यादिंचा वापर कमी करून अन्‍नधान्‍याचा दर्जा वाढविण्यास मदत होते. याबरोबरच उत्पादन खर्चही कमी होतो. महाराष्ट्रात काही प्रगतशील शेतकरी सेंद्रीय शेतीचा अवलंब करू लागले आहेत. राज्‍यात सेंद्रीय शेतीला उत्‍तेजन देणा-या दोन योजना राबविण्‍यात येत आहेत. त्‍यापैकी पहिली योजना 150 % राज्‍यपुरस्‍कृत असुन ती वसंतराव नाईक शेती स्‍वावलंबन अभियानातंर्गत राबविली जात... Read More

शेततळे पहा बांधून

शेततळे पहा बांधून
शेतजमिनींच्या वरील बाजूस पावसाचे वाहून जाणारे पाणी आपत्कालीन परिस्थितीत पिकास उपलब्ध होण्यासाठी किंवा जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढविण्यासाठी खोदलेले तळे म्हणजेच शेततळे. जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढविण्यासाठी, मत्स्य उत्पादनासाठी, पिण्यासाठी, घरगुती उपयोगासाठी व जनावरांना पाणी पिण्यासाठी शेततळ्याचा उपयोग होऊ शकतो. शेततळे कसे बनवाल ? शेतजमिनीतील मोक्याच्या जागेची निवड करून चारही बाजूने खणावे. शेततळे किमान १ ते १.५ मीटर खोल असावे. या खड्ड्याच्या... Read More

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – 1

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – 1
हरभरा, तूर, मूग, उडीद ही प्रमुख कडधान्य पिके असून, मटकीचा समावेश दुय्यम कडधान्य पिकामध्ये केला जातो. मटकीला वर्षभर मागणी असून, कमी लागवड क्षेत्र व उत्पादकतेमुळे वर्षभर चांगला बाजारभाव मिळतो.  राजस्थाननंतर लागवडीमध्ये महाराष्ट्राचा क्रम लागतो. या पिकाचा हिरवळीच्या खतासाठी व चारा पीक म्हणूनही लागवड करता येते. खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन  – १ या लेखात आपण या पिकांसाठी व्यवस्थापन कसे करावे याचा... Read More

बीज परीक्षण

बीज परीक्षण
मॉन्सून आता कोणत्याही क्षणी बरसेल. शेतकरी बांधवांची कमला सुरुवात झाली आहे. नियोजनाअंतर्गत शेतकरी बांधवांनी पिकाची निवड केल्यानंतर पेरणीपूर्वी बीज परीक्षण करून घेणे गरजेचे आहे. कारण बियाणांची उगवण क्षमता जर उत्तम असेल त्याचा सकारात्मक परिणाम उत्पन्नावर होणार आहे. बियाणांची उगवण क्षमता कशी तपासून घ्यावी या बाबत सविस्तर जाणून घेऊया. बियाणांची उगवणक्षमता तपासून घेणे का गरजेचे आहे? उत्पन्न भरघोस येण्यासाठी केवळ हवामानावरच... Read More

श्रावण घेवडा लागवड

श्रावण घेवडा लागवड
भारतात घेवड्याची लागवड सर्वत्र केली जाते. महाराष्‍ट्रात पुणे, सातारा, अहमदनगर, सोलापूर, नाशिक इत्‍यादी जिल्‍हयांमध्‍ये श्रावण घेवडयाची लागवड मोठया प्रमाणात केली जाते. शेंगवर्गीय भाजीपाला पिकापैकी घेवडा हे कमी दिवसात अधिक उत्‍पन्‍न देणारे पिक आहे. घेवडयाच्‍या कोवळया शेंगाची भाजी तसेच सुकलेल्‍या दाण्‍यांची उसळ लोकप्रिय आहे. घेवडयांच्‍या पानाचा उपयोग जनावरांच्‍या चा-यासाठी करता येतो. शेंगामध्‍ये अ आणि ब जीवनसत्‍व तसेच खनिजे, लोह आणि चुना... Read More

पावसाळी भुईमूग लागवड

पावसाळी भुईमूग लागवड
महाराष्ट्रात घेतल्या जाणाऱ्या गळीत पिकांमध्ये भुईमूग हे अत्यंत महत्वाचे पीक मानले जाते. रब्बी आणि उन्हाळी हंगामाबरोबरच पावसाळी किंवा खरिफ हंगामांत देखील भुईमुगाची शेती केली जाते. पावसाळी भुईमुग लागवड या लेखात आपण पावसाळ्यात भुईमुगाची लागवड करताना कसे नियोजन करावे याचा आढावा घेऊया. हवामान भुईमुगाच्या जातीनुसार भुईमुगाच्या झाडाची शाखीय (Vegetativ Growth) वाढ २७ अंश सें .ते ३० अंश सें. तापमानात होते .पिकाची... Read More

माती परीक्षण

माती परीक्षण
खरीपाचा ह्ंगामाला सुरुवात झालीय. काही ठिकाणी पावसाने हजेरी लावलीय. लवकरच मान्सुनचे आगमन होईल. बळीराजाचे नियोजन सुरु झाले आहे. पण या सगळ्याआधी आपल्याला मातीची तपासणी करणे गरजेचे आहे. आता शेतकरी बांधव म्हणतील आम्ही नेहमीच्या पद्धतीने ठरलेलच पिक घेणार आहोत, मग आम्हाला मातीच परिक्षण करायची गरज काय? यासारख्या अनेक प्रश्नांची उत्तरे माती परीक्षण या लेखात आपल्याला मिळणार आहेत. मातीच परिक्षण करणं गरजेचं... Read More

हळद लागवड – भाग १

हळद लागवड –  भाग १
भारतीय मसाल्यांमध्ये हळद एक महत्वपूर्ण मसाला पीक म्हणून ओळखले जाते. हळदीची लागवड १५ मे ते जूनच्या पहिल्या आठवड्यात केल्यास उत्पादन चांगले मिळते. चांगले उत्पादन मिळण्यासाठी लागवडीपूर्वी शास्त्रीय दृष्टिकोनातून जमिनीची पूर्वमशागत करणे आवश्यक आहे. जमिनीची मशागत: जमिनीचा सामू ६.५ ते ७.५ च्या दरम्यान असावा. सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण ०.५ टक्केपेक्षा जास्त असावे. जमिनीची खोली २५ ते ३० सें.मी. असावी. कंद चांगले पोसण्यासाठी... Read More

खरीपातील भात लागवड तंत्रज्ञान

खरीपातील भात लागवड तंत्रज्ञान
तांदूळ हे महाराष्ट्रातील ज्वारी पिकाखालोखाल दुसरे महत्त्वाचे तृणधान्य पीक असून भात हे मुख्यत: उष्ण कटिबंधाच्या प्रदेशातील पीक आहे. महाराष्ट्र राज्याच्या चार विभागातील एकूण १६ जिल्ह्यात कमी अधिक प्रमाणात भात पिकवला जातो. गेल्या १० वर्षातील स्थिर उत्पादकता पाहता तांदळाची उत्पादकता वाढविणे वाढत्या लोकसंख्येचा विचार करता अत्यंत आवश्यक आहे. खरीप भात लागवड करताना लक्षात घ्यावयाच्या महत्त्वाच्या बाबी: भात जातीची निवड व बियाणे... Read More