Search

तण नियंत्रण पद्धती आणि दक्षता

तण नियंत्रण पद्धती आणि दक्षता
शेतीत कीटक व रोगांव्यतिरिक्त तणे हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. विविध पिकांच्या सुरवातीच्या वाढीचा कालावधी पीक तण स्पर्धेच्या दृष्टीने संवेदनक्षम असतो. या कालावधीत तणनियंत्रण न केल्यास उत्पादनात लक्षणीय घट होते. एकात्मीक पद्धतीतून तणनियंत्रण प्रभावीपणे करता येते. निवारणात्मक उपाय अ) मशागतीय/ पीकनियोजन पद्धत – यामध्ये योग्य मशागत, वेळेवर व योग्य खोली व अंतरावर पेरणी करणे, खतांची योग्य मात्रा योग्य पद्धतीने देणे,... Read More

कापूस खते आणि पीक संजीवके

कापूस खते आणि पीक संजीवके
कापूस खत व्यवस्थापन या लेखाच्या पहिल्या भागात आपण कापूस पिकाच्या लागवडीनंतर मातीत मिसळून आणि ड्रीप च्या मदतीने कोणती खते देता येतात याचा आढावा घेतला. या भागात आपण फवारणीच्या माध्यमातून देण्यात येणाऱ्या खतांचा आणि संजीवकांचा वापर करताना नियोजन कसे करावे हे जाणून घेऊया. फवारणीतुन कोणती खते देणार – कापुस पिकांत फुलपाती लागण्यापासुन तर बोंड पक्व होईपर्यंत पालाश अन्नद्रव्याची गरज जास्त असते.... Read More

कापूस खत व्यवस्थापन

कापूस खत व्यवस्थापन
भारतात कापुस पिकाची लागवड ही प्रामुख्याने कोरडवाहु लागवड जी पावसाच्या पाण्यावर अवलंबुन असते, आणि बागायती लागवड केली जाते. भारतातील कापुस लागवडीचा हंगाम हा फेब्रुवारी ते जुलै असा आहे. कोरडवाहु लागवडीच्या कापसाची वाढ हि पुर्ण पणे पावसाच्या पाण्यावर अवलंबुन असते. वाणाचा कालावधी हा कमी ते मध्यम दिवसांचा असावा. जेणे करुन चांगला पाउस राहील त्या काळात कापसांस फुले येवुन जमिनीत असलेल्या ओलाव्यावर... Read More

शेततळे पहा बांधून

शेततळे पहा बांधून
शेतजमिनींच्या वरील बाजूस पावसाचे वाहून जाणारे पाणी आपत्कालीन परिस्थितीत पिकास उपलब्ध होण्यासाठी किंवा जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढविण्यासाठी खोदलेले तळे म्हणजेच शेततळे. जमिनीतील पाण्याची पातळी वाढविण्यासाठी, मत्स्य उत्पादनासाठी, पिण्यासाठी, घरगुती उपयोगासाठी व जनावरांना पाणी पिण्यासाठी शेततळ्याचा उपयोग होऊ शकतो. शेततळे कसे बनवाल ? शेतजमिनीतील मोक्याच्या जागेची निवड करून चारही बाजूने खणावे. शेततळे किमान १ ते १.५ मीटर खोल असावे. या खड्ड्याच्या... Read More

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – २

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – २
खरीप हंगामात विविध कडधान्याची लागवड केली जाते. यासाठी व्यवस्थापन कसे करावे याचा आढावा घेताना खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन या लेखाच्या पहिल्या भागात आपण जमीन- हवामान, पूर्वमशागत, खत व्यवस्थापन, आंतरपीक अशा विविध पैलूंचा आढावा घेतला. या भागात आपण पाणी व्यवस्थापन, कीड नियंत्रण आणि रोग नियंत्रण यासारख्या विविध पैलूंबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेऊया. पाणी व्यवस्थापन – खरीप कडधान्य पिके बहुतांशी पावसाच्या पाण्यावर... Read More

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – 1

खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन – 1
हरभरा, तूर, मूग, उडीद ही प्रमुख कडधान्य पिके असून, मटकीचा समावेश दुय्यम कडधान्य पिकामध्ये केला जातो. मटकीला वर्षभर मागणी असून, कमी लागवड क्षेत्र व उत्पादकतेमुळे वर्षभर चांगला बाजारभाव मिळतो.  राजस्थाननंतर लागवडीमध्ये महाराष्ट्राचा क्रम लागतो. या पिकाचा हिरवळीच्या खतासाठी व चारा पीक म्हणूनही लागवड करता येते. खरिपातील कडधान्य पीक व्यवस्थापन  – १ या लेखात आपण या पिकांसाठी व्यवस्थापन कसे करावे याचा... Read More

बीज परीक्षण

बीज परीक्षण
मॉन्सून आता कोणत्याही क्षणी बरसेल. शेतकरी बांधवांची कमला सुरुवात झाली आहे. नियोजनाअंतर्गत शेतकरी बांधवांनी पिकाची निवड केल्यानंतर पेरणीपूर्वी बीज परीक्षण करून घेणे गरजेचे आहे. कारण बियाणांची उगवण क्षमता जर उत्तम असेल त्याचा सकारात्मक परिणाम उत्पन्नावर होणार आहे. बियाणांची उगवण क्षमता कशी तपासून घ्यावी या बाबत सविस्तर जाणून घेऊया. बियाणांची उगवणक्षमता तपासून घेणे का गरजेचे आहे? उत्पन्न भरघोस येण्यासाठी केवळ हवामानावरच... Read More

श्रावण घेवडा लागवड – 2

श्रावण घेवडा लागवड – 2
कमी दिवसात चांगले उत्पन्न देणारे पीक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या घेवडा या पिकाच्या लागवडीसंदर्भात काही महत्वपूर्ण पैलूंचा आढावा आपण “श्रावण घेवडा लागवड” या लेखाच्या पहिल्या भागात जाणून घेतली. लेखाच्या दुसऱ्या भागात आपण पूर्वमशागत, खते आणि पाणी व्यवस्थापन तसेच कीड व रोग नियंत्रण यासारख्या विविध पैलूंचा आढावा घेऊया. पूर्वमशागत : जमीनीची उभी आडवी नांगरट करून, कुळवाच्‍या पाळया देऊन ढेकळे फोडून जमीन भुसभुशीत... Read More

पावसाळी भुईमूग लागवड

पावसाळी भुईमूग लागवड
महाराष्ट्रात घेतल्या जाणाऱ्या गळीत पिकांमध्ये भुईमूग हे अत्यंत महत्वाचे पीक मानले जाते. रब्बी आणि उन्हाळी हंगामाबरोबरच पावसाळी किंवा खरिफ हंगामांत देखील भुईमुगाची शेती केली जाते. पावसाळी भुईमुग लागवड या लेखात आपण पावसाळ्यात भुईमुगाची लागवड करताना कसे नियोजन करावे याचा आढावा घेऊया. हवामान भुईमुगाच्या जातीनुसार भुईमुगाच्या झाडाची शाखीय (Vegetativ Growth) वाढ २७ अंश सें .ते ३० अंश सें. तापमानात होते .पिकाची... Read More

मल्चिंग भात शेती तंत्रज्ञान

मल्चिंग भात शेती तंत्रज्ञान
शेतामध्ये करण्यात येणारे यशस्वी प्रयोगच कालांतराने “आधुनिक तंत्रज्ञान” म्हणून ओळखले जाते. मल्चिंग पेपरच्या वापराने करण्यात येणारी भात  शेती हि शेतकरी बांधवांसाठी खूप फायद्याची ठरू शकते. मल्चिंग भात शेती तंत्रज्ञानामुळे लागणारा वेळ, मजुरांची अनुपलब्धता आणि दिवसागणिक वाढत जाणारा खर्च यांसारख्या समस्यांवर निश्चित तोडगा निघू शकतो. या तंत्रज्ञानाच्या अवलंबाने केवळ खर्चात कपात होत नाही तर कमी वेळात दर्जेदार उत्पादन आल्याने चांगला नफा... Read More